OCP jako zło konieczne

Ubezpieczenie przesyłki to koszt, którego nie chce pokrywać ani nadawca przesyłki, ani odbiorca ponieważ przekłada się to na wzrost ogólnego kosztu transportu. Najprostszym rozwiązaniem tego problemu jest wymóg aby to przewoźnik posiadał ubezpieczenie OCP, które chociażby w części będzie chroniło przesyłkę. Gdy zlecający będzie mógł wybrać czy skorzystać z usług przewoźnika z polisą OCP, czy bez niej najprawdopodobniej wybierze tego przewoźnika, który posiada ważną polisę.

Preferencje w wyborze przewoźników z polisami OCP skutkują przeświadczeniem, że ubezpieczenie to jest czymś obowiązkowym, bez czego nie otrzyma się zlecenia transportowego. Postrzeganie polis OCP przez pryzmat „obowiązkowości” powoduje, że przewoźnicy częstokroć wybierają najtańsze oferty, które nie chronią ich interesów w sposób odpowiedni, jednak spełniają w ten sposób wymóg formalny. W sytuacji szkody następuje weryfikacja jakości produktu ubezpieczeniowego i często konsekwencje finansowe zmuszony jest ponieść przewoźnik. Z kolei brak wypłaty odszkodowania utrwala jedynie pogląd, że nie warto płacić za drogą polisę, ponieważ zakład ubezpieczeń i tak nie pokryje szkody.

Czym jest ocp?

Omawianie OCP należy rozpocząć od zwrócenia uwagi, że przedmiotem tego ubezpieczenia nie jest towar przyjęty do transportu. Przedmiotem ubezpieczenia jest odpowiedzialność cywilna przewoźnika za szkody powstałe w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu towarów. Zakres odpowiedzialności jaką ponosi przewoźnik wynika ze stosowanego prawa przewozowego – z ustawy Prawo przewozowe (dla transportów krajowych) lub konwencji CMR (dla transportów międzynarodowych).

Artykuł 23.3 konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) stanowi, że odpowiedzialność przewoźnika ograniczona jest do 8,33 SDR za kilogram brakującej wagi brutto. Zakładając, że na przyczepie znajdą się 24 tony ładunku, przewoźnik będzie odpowiadał do kwoty 1.104.858 zł przeliczając według SDR – co daje odpowiednio 249.033 EUR i 280.542 USD (przy kursie walut NBP z dnia 10.02.2016). Mając na uwadze jedynie czynnik wartościowej odpowiedzialności przewoźnika minimalną sumę gwarancyjną przy zwieraniu ubezpieczenia OCP należałoby określić na poziomie 275.000 EUR.

Zgodnie z ustawą Prawo przewozowe, w ruchu krajowym przewoźnik odpowiada do wartości przewożonego ładunku, dlatego przy określaniu sumy gwarancyjnej należy za każdym razem kierować się wartością ładunku jaki może być przewożony. Brak ograniczenia analogicznego do artykułu 23.3 CMR powoduje, że im wyższa wartość przewożonego towaru tym wyższa suma gwarancyjna powinna być ustalona.

Przykład 1 – transport międzynarodowy

Przewoźnik A posiada ubezpieczenia OCP z sumą gwarancyjną 250.000 EUR dla transportów międzynarodowych. Otrzymał zlecenie na transport 3 palet laptopów o łącznej wadze 540 kg z Amsterdamu do Krakowa. W liście CMR nie została zadeklarowana wartość towaru. Podczas wykonywania transportu doszło do zdarzenia losowego z winy przewoźnika i zniszczenia całego ładunku.
Przewoźnik otrzymał roszczenie opiewające na kwotę 63.000 EUR (około 279.506 zł).

Zgodnie z CMR maksymalne odszkodowanie wyniesie 540 x 8,33 SDR = 4.498,2 SDR (około 24.860 zł).
Przewoźnik po zapłacie 24.860 zł jest wolny od odpowiedzialności za zniszczony towar a pozostała część roszczenia w kwocie 254.646 zł nie zostanie pokryta.

Przykład 2 – transport krajowy

Przewoźnik B posiada ubezpieczenia OCP z sumą gwarancyjną 250.000 EUR dla transportów krajowych. Otrzymał zlecenie na transport 3 palet laptopów o łącznej wadze 540 kg z Poznania do Krakowa. Podczas wykonywania transportu doszło do zdarzenia losowego z winy przewoźnika i zniszczenia całego ładunku.

Przewoźnik otrzymał roszczenie opiewające na kwotę 63.000 EUR (około 279.506 zł).

Zgodnie z Prawem przewozowym maksymalne odszkodowanie wyniesie 63.000 EUR (około 279.506 zł) ponieważ wartość uszkodzonego towaru mieści się w sumie gwarancyjnej wynikającej z zawartego ubezpieczenia OCP.

Skuteczność ochrony

Należy zdawać sobie sprawę, że Ubezpieczyciele nie oferują automatycznie pełnego zakresu ochrony. Chociaż ogólne warunki ubezpieczenia OCP generalnie stanowią, że ochroną ubezpieczeniową obejmowana jest odpowiedzialność cywilna przewoźnika za szkody powstałe podczas wykonywania umowy przewozu, to niektóre ryzyka ciążące na przewoźniku nie zostają włączone do tego zakresu. Na co zatem powinien zwrócić uwagę przewoźnik?

Franszyza redukcyjna

Ubezpieczyciele w polisach najczęściej stosują franszyzy kwotowe np. 1.000 zł, ale mogą pojawić się również zapisy w postaci „10% odszkodowania nie mniej niż 1.000 zł”. Na etapie zawierania umowy niewielu klientów zwraca na to uwagę, jednak w sytuacji szkody różnica będzie zauważalna. W sytuacji szkody o wartości 50.000 zł w przypadku franszyzy kwotowej 1.000 zł ubezpieczyciel potrąci 1.000 zł, zaś przy franszyzie procentowej (10% odszkodowania nie mniej niż 1.000 zł) potrącenie wyniesie 5.000 zł.

Transportowane towary

Przed zawarciem polisy ubezpieczający zobowiązany jest podać do wiadomości zakładu ubezpieczeń jakiego rodzaju towary będzie przewoził oraz jaki udział procentowy w transportach ogółem będzie stanowił przewóz wybranego towaru. Deklaracja taka będzie jednak miarodajna tylko w momencie wypełnienia wniosku. Kilka miesięcy później charakterystyka przewozów może być diametralnie inna. Przewoźnik może skupić swoją działalność na przewozach które we formularzu stanowiły niewielką cześć. Może również rozpocząć przewozy towarów które w ogóle nie były zgłoszone ubezpieczycielowi.

Odbywanie postójów

Statystyki ostatnich lat potwierdzają, że do znacznej części szkód kradzieżowych dochodzi podczas postojów. Rozszerzenie zakresu polisy OCP o szkody kradzieżowe jest jedną z najczęściej wybieranych klauzul dodatkowych. Praktyka ubezpieczeniowa jest jednak bezlitosna – w przypadku wielu szkód następuje odmowa wypłaty odszkodowania. Powodem tego mogą być zbyt restrykcyjne warunki odbywania postojów lub nieprzestrzeganie ich przez przewoźników. Do szczególnie restrykcyjnych zapisów możemy zaliczyć obowiązek parkowania wyłącznie na strzeżonych parkingach wyposażonych w monitoring, parkingach zlokalizowanych przy całodobowych stacjach paliw, brak uwzględnienia wypadków losowych i procedur formalnych.

To może cargo?

Ubezpieczenie mienia w transporcie (zwane popularnie Cargo) zapewnia finansową rekompensatę w przypadku szkód w towarze w transporcie zarówno krajowym jak i międzynarodowym. Ochrona jest udzielana na całej trasie przewozu – od momentu opuszczenia miejsca nadania do momentu dostawy i obejmuje m.in. załadunek, rozładunek oraz tymczasowe magazynowanie. Wartość ubezpieczonego towaru można powiększyć dodatkowo o np. koszt transportu, cła, podatku VAT a także 10% marży.

Negocjując treść polisy warto rozważyć oparcie ubezpieczenia na Instytutowych Klauzulach Ładunkowych. Są to angielskie warunki ubezpieczeniowe wywodzące się z ubezpieczeń morskich, powszechnie przyjęte w międzynarodowych ubezpieczeniach ładunkowych. Najszerszy zakres ochrony bazujący na zasadzie „ubezpieczenia od wszystkich ryzyk” oferowany jest przez Instytutowe Klauzule Ładunkowe (A). Takie rozwiązanie przewiduje jedynie 7 podstawowych wyłączeń ogólnych, gdzie ubezpieczenie nie obejmie:

  • straty, uszkodzenia ani wydatków, jakie można przypisać winie umyślnej ubezpieczonego,
  • zwykłego wycieku, zwykłej utraty na wadze lub objętości, lub zwykłego zużycia przedmiotu ubezpieczenia,
  • straty, uszkodzenia ani wydatków spowodowanych niedostatecznym albo niewłaściwym opakowaniem lub przygotowaniem przedmiotu ubezpieczenia,
  • straty, uszkodzenia ani wydatków spowodowanych wadą ukrytą lub naturalnymi właściwościami przedmiotu ubezpieczenia,
  • straty, uszkodzenia ani wydatków spowodowanych opóźnieniem, nawet gdyby opóźnienie to spowodowane zostało ryzykiem objętym ubezpieczeniem,
  • straty, uszkodzenia ani wydatków spowodowanych niewypłacalnością lub uchybieniami finansowymi armatorów, zarządzających, czarterujących statek lub jego operatorów,
  • straty, uszkodzenia ani wydatków bezpośrednio lub pośrednio spowodowanych użyciem jakiejkolwiek broni wojennej lub urządzenia o działaniu opartym na rozszczepieniu atomowym lub jądrowym i/lub fuzji albo innej podobnej reakcji albo sile radioaktywnej lub materii radioaktywnej.